10. Bezoek november
15984
portfolio_page-template-default,single,single-portfolio_page,postid-15984,bridge-core-1.0.4,woocommerce-no-js,ajax_fade,page_not_loaded,,transparent_content,columns-4,qode-theme-ver-18.0.8,qode-theme-bridge,qode_header_in_grid,wpb-js-composer js-comp-ver-5.7,vc_responsive

10. Bezoek november

Over dit project

4 November Paddenstoelen

Temperatuur: 9 graden
Wind: 2 Bft Zuidoost
Weer: Licht bewolkt met geregeld zon

 

Vandaag ga ik  met een speciaal doel mijn verwonderlandje in: paddenstoelen zoeken.

Gisteren hadden we een paddenstoelenexcursie van het IVN in Parkbos Over Holland in Breukelen door Hannie Meulenmans van IVN Vecht en Plassengebied.  We kwamen daar zo’n 35 soorten tegen. Elke 50 meter weer een ander, erg indrukwekkend.

Vandaag in mijn gebiedje kwam ik zo’n 18 verschillende soorten tegen. Plus de vliegenzwam van enkele weken geleden (nu alweer verdwenen). Determineren blijft lastig, maar ik weet nu een beetje waar ik allemaal op kan/moet letten.  Ik blijf het vooral leuk vinden om me te verwonderen over alle kleuren en vormen en groottes van paddenstoelen. 

 

Wat is een paddenstoel?

Een paddenstoel is het vruchtlichaam van schimmels. Deze worden in korte tijd gevormd, vooral in de herfst. Het is het bovengrondse deel van de schimmel. Bij de meeste paddenstoelen bevinden de zaden (sporen) zich onder de hoed. Vaak in buisjes of tussen plaatjes, de zogenaamde lamellen. Het werkelijke schimmellichaam bevindt zich onder de grond en bestaat uit een grote zwamvlok (mycelium) van schimmeldraden(hyfen).

Over het aantal soorten schimmels staan op diverse websites verschillende getallen genoemd, o.a.:

Wereldwijd zijn er z’n 14.000 soorten bekend. In Nederland zo’n 5250.
(ter vergelijking: planten: wereldwijd 390.000 en in Nederland 1975)

Ergens anders: 10.300 schimmels en 1581 vaatplanten in Nederland.

Nogal verwarrend, maar verhoudingsgewijs komen er in Nederland dus 3 tot 6x zoveel schimmels voor dan vaatplanten. Dat heb ik echt nooit geweten dat het er zoveel waren. Jij? 

In tegenstelling tot planten hebben zij geen chlorofyl (bladgroen) en kunnen zij niet zonne-energie omzetten in organische stoffen. Ze leven van plantaardige of dierlijke organismen.

Ze leven als symbiont, saprofyt of parasiet.

 

Symbiont:

In samenwerking met andere organismen, veelal wortels van bomen of struiken. Win-winsituatie voor beide soorten. De zwam krijgt via de wortels van de boom organische stoffen en de zwam vergroot het oppervlak van de wortelzone voor water- en mineraalopname voor de boom.  En de plant wordt beschermd tegen binnendringen van schadelijke organismen. Er wordt onderscheid gemaakt in ectomycrorrhiza (vooral bij bomen, om de wortels) en endomycrorrhiza (vooral bij kruidachtigen, de draden dringen de wortels binnen). Er wordt geschat dat meer dan 1.000 soorten in de groep van buisjeszwammen en plaatjeszwammen zich hierin hebben gespecialiseerd.

Ook komen er symbioses voor met algen (bijv. korstmossen) en dieren.

 

Saprofyt:

Deze schimmels voeden zich met plantaardige of dierlijke resten. Dus met dood hout en blad en/of met dode dieren. Deze schimmels vormen een belangrijke schakel in de ecologische kringloop van de natuur. Veel van deze paddenstoelen groeien alleen op bepaalde houtsoorten.

 

Parasiet:

Deze schimmels krijgen hun voedingsstoffen van levende organismen. Ze brengen schade toe aan hun gastheer. Vaak zullen deze uiteindelijk sterven. Vooral in oud en/of beschadigd hout dringen de schimmels de boom binnen. Ook kunnen ze op dier en mens voorkomen.

 

Heksenkring
De ondergrondse zwamvlok van bepaalde paddenstoelensoorten groeit in alle richtingen met ongeveer dezelfde snelheid uit. Daar waar de organische voedingsstoffen in de bodem uitgeput raken, sterft de zwamvlok af. Alleen het buitenste gedeelte van de heksenkring leeft dus. Vaak zie je duidelijk kleurverschil binnen en buiten de kring. En binnen de kring heb je veelal een andere, armere vegetatie. De zich uitbreidende schimmeldraden scheiden enzymen af die de voedingsstoffen beter verteerbaar maken. Onder gunstige omstandigheden komen de vruchtlichamen – de paddenstoelen – uit de grond. Die vormen dan het bovengrondse gedeelte van de heksenkring.

Heksenkringen kunnen in het vrije veld voorkomen. De oudste bekende heksenkringen leven in Frankrijk. 1 ervan is vermoedelijk 700 jaar oud en heeft een diameter van 600 meter!

Schimmels die gebonden zijn aan bomen vormen kleinere heksenkringen.

 

Paddenstoelen determineren

Paddenstoelen zijn er in vele vormen en maten. Ze zijn relatief kort zichtbaar boven de grond en dan veranderen ze vaak ook nog van vorm en kleur. Alleen een paddenstoel van de bovenkant herkennen is daarom nauwelijks mogelijk. En er zijn giftige soorten, dus wees voorzichtig.

Als je op pad gaat heb je een spiegeltje nodig om onder de hoed te kunnen kijken.

Er zijn veel verschillende onderdelen waar je op moet letten:

  • Hoedvorm (al kan die dus wel veranderen in de tijd)
  • Hoedkleur (kan verschillen in de tijd)
  • Hoedoppervlak
  • Hoedrand
  • Buisjes of plaatjes (lamellen)
  • De kleur en vorm van de buisjes of lamellen
  • De steel vorm (smal, breed, bol)
  • Steel met of zonder ring (bij plaatjes zwammen)
  • Schede aan onderkant steel (bij plaatjes zwammen)
  • Steeloppervlak
  • De stevigheid van de diverse onderdelen
  • Melkafscheidende soorten en dan de kleur van verse melk (bij verwonding)
  • Geur (sommige soorten)
  • Kleur van de sporen
  • Vindplaats (grondsoort/landschapstype/boom
Categorie
Gebiedje in de tijd